FANDOM


Granica Europa-Azja - granica pomiędzy dwoma częściami świata (nieściśle nazywanymi kontynentami), Europą i Azją. Granica ta jest i zawsze była umowna. Powstała najprawdopodobniej w XIX wieku, kiedy to dla podkreślenia ścisłego połączenia Europy z Azją zaczęto używać terminu Eurazja, aby dalej móc wyróżniać przyrodniczą, historyczną i kulturową odrębność tych dwóch części świata. Istnieje kilka wariantów tej granicy, gdyż poszczególne źródła wiedzy różnie interpretują jej przebieg. Granica europejsko-azjatycka bezsprzecznie przebiega przez następujące kraje: Rosję, Kazachstan i Turcję, a w innych wariantach także przez Gruzję, Armenię i Azerbejdżan. Wszystkie jej warianty wyznaczono tak, aby przebiegały przez możliwie jak najmniej zaludnione obszary. Polska geografia uznaje przebieg granicy Europa-Azja zgodny z ustaleniami MUG (Międzynarodowej Unii Geograficznej). Granicę europejsko-azjatycką wyznaczają w większości szczególniejsze obiekty fizycznogeograficzne, takie jak rzeki, góry czy morza. Najbardziej ogólnymi wyznacznikami granicy Europa-Azja są (od północy): rzeka Bajdarata, góry Ural, rzeka Emba lub rzeka Ural, Morze Kaspijskie, Obniżenie Kumsko-Manyckie, Morze Azowskie, Cieśnina Kerczeńska, Morze Czarne, cieśnina Bosfor, morze Marmara, cieśnina Dardanele i Morze Egejskie.

Granica Europa-Azja według MUG

Międzynarodowa Unia Geograficzna wyznaczyła następującą granicę geograficzną pomiędzy Europą i Azją: najpierw biegnie ona na wschód od dwóch rosyjskich archipelagów arktycznych: Ziemi Franciszka Józefa i Nowej Ziemi (które leżą na szelfie kontynentalnym Europy i jednocześnie przynależą do tej części świata), kierując się na południe do Zatoki Bajdarackiej. Przedostaje się przez nią do rzeki Bajdaraty, dalej biegnie w jej górę aż do źródeł na północnych krańcach Uralu. Stamtąd granica biegnie już wschodnim podnóżem Uralu, pozostawiając te góry przy Europie. W miejscu, gdzie kończy się uralski odcinek granicy, wpada ona w rzekę Ural, kierując się wzdłuż niej na południe aż do jej ostrego zakrętu na zachód (w okolicy miasta Uralsk). Dalej granica biegnie prosto na południe do źródeł rzeki Emby w górach Mugodżarach, następnie wzdłuż niej aż do ujścia do Morza Kaspijskiego.

Od zachodniego wybrzeża Morza Kaspijskiego granica kieruje się na zachód wzdłuż rzeki Kumy do jej środkowego biegu, gdzie wkracza na obszar Obniżenia Kumsko-Manyckiego. Po dotarciu do Jezior Sostyńskich biegnie dalej wzdłuż rzeki Don, aż do jej ujścia do Morza Azowskiego. Granica z tego miejsca ostatecznie kieruje się prosto na południe, przecinając dalej środek Cieśniny Kerczeńskiej.

Według tego wariantu Rosja, Kazachstan i Turcja są państwami transkontynentalnymi, a Gruzja, Armenia i Azerbejdżan leżą w całości w Azji.

Inne warianty granicy

Wschodnia granica Europy

  1. Wariant B: Od wybrzeża Morza Karskiego granica biegnie prosto na południe do północnego krańca Uralu, następnie grzbietem tych gór (działem wód, a nie wschodnim podnóżem), na południe od Uralu bezpośrednio w dół rzeki Ural do jej ujścia do Morza Kaspijskiego.
  2. Wariant C: Na północnym krańcu Uralu granica skręca na północny zachód, kierując się wzdłuż grzbietu gór Paj Choj do cieśniny Jugorski Szar, a później standardowo wzdłuż wschodniego wybrzeża wyspy Wajgacz i Nowej Ziemi.
  3. Wariant D: Na południe od Uralu granica nie biegnie wzdłuż przeszkód naturalnych, tylko granicą polityczną między Kazachstanem i Rosją; według tej koncepcji cały Kazachstan leży w Azji.
  4. Istnieje także inny, niezaznaczony na powyższej mapie wariant przebiegu granicy, mianowicie biegnie ona najpierw wschodnimi stokami Uralu, a następnie wzdłuż Mugodżarów i zachodniej granicy wyżyny Ustiurt, w końcu dociera do półwyspu Mangystau, gdzie przebiega północną granicą wyżyny o tej samej nazwie, aż do Morza Kaspijskiego w okolicy miasta Fort Szewczenko; w tym wariancie przeszło 15% powierzchni Kazachstanu leży w Europie, a sama linia granicy "podchodzi" prawie pod Uzbekistan.

Południowo-wschodnia granica Europy

  1. Wariant E: Granica biegnie wzdłuż północnego podnóża Kaukazu (czyli od Cieśniny Kerczeńskiej do Zatoki Kizlarskiej na północ od miasta Kizlar). Zgodnie z tym wariantem Gruzja, Armenia i Azerbejdżan leżą w całości w Azji.
  2. Wariant F: Od Cieśniny Kerczeńskiej szczytami Wielkiego Kaukazu aż do Półwyspu Apszerońskiego na północ lub na południe od Baku. Według tego wariantu tylko niewielkie, północne skrawki Gruzji i Azerbejdżanu leżą w Europie, natomiast cała reszta obu tych krajów i cała Armenia w Azji.
  3. Wariant G: Wzdłuż południowych podnóży Wielkiego Kaukazu; odsetek powierzchni Gruzji i Azerbejdżanu w Europie niemal taki sam jak w poprzednim wariancie, ale nieco większy.
  4. Wariant H: Wzdłuż obniżenia tektonicznego pomiędzy Wielkim i Małym Kaukazem, czyli wzdłuż rzek Rioni i Kura; w ten sposób już większość Gruzji i mniejsza część Azerbejdżanu leżą w Europie.
  5. Wariant I: Wzdłuż grzbietu (środkiem) Małego Kaukazu i dalej wzdłuż rzek Araks i Kura; wtedy zdecydowana większość Gruzji i Azerbejdżanu oraz mały, północny skrawek Armenii leżą w Europie.
  6. Wariant J: Wzdłuż dawnej południowej granicy ZSRR, czyli obecnej granicy politycznej między Gruzją, Armenią i Azerbejdżanem a Turcją i Iranem; w ten sposób całe Gruzja, Armenia i Azerbejdżan leżą w Europie.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.